Niet alle materialen zijn hetzelfde. Daarom hebben we een lijst samengesteld van materialen die wel en niet kunnen worden gesneden met de lasersnijders bij Fablab Arnhem. Sommige materialen kunnen niet goed gesneden worden, vormen een brandgevaar, of geven giftige dampen af. Deze dampen kunnen ondanks het afzuigsysteem de ruimte binnendringen.
Let op:
Deze lijst wordt continu bijgewerkt. Als een materiaal niet op de lijst staat, betekent dit echter niet automatisch dat het veilig is om te snijden. Neem altijd contact op met een Fablab-medewerker als je twijfelt over een materiaal of je eigen materiaal wilt meenemen. De material safety data sheets (MSDS) kunnen helpen bepalen of een materiaal veilig is om te lasersnijden.
Belangrijke opmerking: We hebben ons best gedaan om de informatie in dit document zorgvuldig te onderzoeken, maar hieraan kunnen geen rechten worden ontleend.
Onveilige Materialen #
Niet snijden:
De onderstaande materialen mogen niet worden gesneden of moeten altijd onder toezicht van een Fablab-medewerker worden gesneden.
| Materiaal | Gevaar | Toelichting |
|---|---|---|
| PVC / vinyl / kunstleer | Geeft chloorgas af bij het snijden! (Halogenen mogen nooit worden gesneden: fluor, chloor, broom) | Zeer ongezond, beschadigt de optiek, elektronica en veroorzaakt corrosie in de machine. |
| ABS | Kan waterstofcyanidegas afgeven en smelt snel. | Zeer ongezond, Smelt in plaats van dat het echt snijdt. De gesmolten resten zijn een brandgevaar. |
| Delrin (POM) | Bevat formaldehyde (zeer goed veilig te bewerken met CNC machines). | Formaldehyde (kankerverwekkend) komt vrij bij het snijden. |
| MDF | Geeft veel rook en mogelijk formaldehyde af. | De rook beschadigt de optiek en formaldehyde is giftig. |
| HDPE | Smelt en kan vlam vatten. | Smelt als kaas en wordt een plakkerige massa (brandgevaar). |
| Epoxy | Brandt / rookt / giftige dampen zoals waterstofcyanidegas. | Materialen met epoxy als basis geven giftige dampen af. |
| Fiberglass (ook van toepassing op gecoate koolstofvezelmatten) | Moeilijk te snijden / geeft giftige dampen af. | Glasvezel is moeilijk te snijden en de epoxy hars geeft giftige dampen af. |
| Polystyreen / polypropyleen schuim | Vatten gemakkelijk vlam. | Deze schuimen smelten en vatten gemakkelijk vlam. |
| Polystyreen (HIPS) | Extreme stank en styreen is kankerverwekkend. | Snijdt redelijk goed, maar we doen het niet vanwege de geur en risico’s. |
| Plastics met brandvertragende middelen | Bevatten vaak halogenen zoals broom. | Moeilijk te snijden en geven giftige dampen af. |
| PTFE / Teflon | Geeft waterstoffluoride af bij het snijden. | Beschadigt de lenzen van de laser. |
| Neopreen | Geeft waterstofchloride af en laat veel resten achter. | Deze wetsuit-stof geeft giftige waterstofchloride af. |
| Polyimide (PI) / Kapton | Onze CO2-laser is niet krachtig genoeg. | Dunne vellen (-0.5mm) kunnen redelijk goed werken. |
| Polyurethaan / PU (PUR) | Geeft waterstofcyanidegas af (CN-bond). | Snijdt goed, maar is te gevaarlijk voor de gezondheid. |
| Polyamide / Nylon | Geeft waterstofcyanidegas af (CN-bond). | Zeer giftig gas, moet vermeden worden. |
| Hardhout multiplex | De watervaste verlijming en het type hout zorgt ervoor dat onze laser niet door het hout komt. | Het snijdt nauwelijks op onze lasers |
Moeilijke Materialen #
Voorzichtigheid geboden:
De onderstaande materialen kunnen worden gesneden, maar vereisen wel enkele voorzorgsmaatregelen. Ga bij voorkeur altijd voor een veilig en gemakkelijk materiaal.
| Materiaal | Notities | Toelichting |
|---|---|---|
| Polycarbonaat (PC) / Lexaan >1mm | Snijdt slecht, verkleurt, en kan vlam vatten. | Absorbeert sterk infraroodstraling, dus de laser is minder effectief. Geeft een gele snijrand. |
| PETG | Snijdt goed, maar geeft veel verkleuring aan de randen en stinkt behoorlijk. | Goed ventileren na het lasersnijden (laat de laser minimaal 5 minuten gesloten). |
| EVA Schuim | Zorg ervoor dat je snel snijdt en let op brandgevaar (+ stank). | Snijd zo snel mogelijk om verbranding te voorkomen. Blijf goed opletten en ventileer extra lang na het snijden. |
| Rubber | Gebruik alleen rubbers zonder chloor (gebruik dus rubber waarvan je een uitgebreide datasheet hebt). | Veel stempelrubbers bevatten bijvoorbeeld chloor. Bij te hoge verbranding kan rubber benzeen (kankerverwekkend) afgeven. |
Veilige Materialen #
Okay:
De onderstaande materialen zijn zeer geschikt voor de lasersnijder.
| Materiaal | Notities | Toelichting |
|---|---|---|
| Veel houtsoorten (behalve MDF). Ga bij voorkeur voor niet-watervast verlijmd berken triplex. | Vermijd geolied of harsrijk hout. | Geolied hout kan vlam vatten en bepaalde olies zijn giftig. |
| Karton / Papier | Snijdt snel, maar let goed op bij dik golfkarton. | Dik golfkarton kan soms vlam vatten, maar het meeste karton snijdt prima. |
| Kurk | Snijdt mooi, maar de snijkwaliteit hangt af van de dikte en kwaliteit van de kurk. | Het hangt vooral af van de gebruikte lijm en de leeftijd van het kurk. |
| Acryl / Plexiglas / PMMA | Snijdt zeer goed met een gepolijste rand. | Stinkt bij het snijden, dus laat minimaal 3 minuten ventileren. |
| Echt leer | Ruikt naar brandend haar, dus laat de laser ventileren na het snijden. | Gebruik alleen echt leer! Imitatieleer bevat vaak PVC. |
| PLA plaatmateriaal | Graveren en snijden gaat goed. | Het kan smelten dus wel goed opletten. |
| Natuurlijke stoffen / Hennep / Katoen | Snijdt goed. | Gebruik niet-gecoat / niet-geïmpregneerd materiaal. |
| Vilt | Veel verschillende soorten vilt; wolvilt is het veiligst, maar stinkt wel. | Gebruik alleen vilt met bekende materialen, zoals wol, pet of acrylaat. |
| Polypropyleen plaatmateriaal | Snijdt oké, maar de randen zijn niet altijd even mooi. | De snede kan iets breed uitvallen. |
| Glas (alleen graveren) | Gebruik de CO2-laser voor glas graveren/etsen. | Alleen graveren. |
| RVS, Messing, Staal, Geanodiseerd aluminium (alleen graveren) | Gebruik de fiberlaser voor metaal graveren. | (onze laser is niet krachtig genoeg om te snijden) |
Extra Informatie #
CN-Bonds #
Materialen die stikstof gebonden aan koolstof bevatten, vormen waterstofcyanidegas (HCN) bij verbranding. Dit is een zeer giftig gas dat door de huid en longen wordt opgenomen. Daarom mogen materialen met een CN-binding nooit in onze lasersnijders worden gebruikt.
Styreen #
Materialen die styreen bevatten, zoals polystyreen (HIPS) en thermohardend polyester, kunnen styreen- of benzeengas afgeven bij het lasersnijden. Deze gassen veroorzaken op termijn schade aan het centrale zenuwstelsel.
Composieten #
Glasvezelcomposieten bestaan uit glasvezel ingebed in een polymeermatrix, meestal een thermohardend polyester of epoxy. Beide geven giftige dampen af wanneer ze verbranden. Styreen wordt gebruikt in thermohardende polyesters en epoxies kunnen HCN-gas afgeven. Koolstofvezelmatten (zonder hars) kunnen worden gesneden met zeer lage snelheden.
Plastics Herkennen #
Het kan moeilijk zijn om plastics te herkennen. Kies daarom bij voorkeur voor (nieuw) materiaal waarvan de herkomst bekend is.
Voorbeelden #
| Afkorting | Naam | Voorbeeld | Dichtheid (g/mL) |
|---|---|---|---|
| PET | Polyethyleentereftalaat | Frisdrank flessen | 1.37-1.45 |
| HDPE | High-density polyethyleen | Melkkannen | 0.93-0.97 |
| PVC | Polyvinylchloride | (Grijze) pijpen | 1.3-1.45 |
| LDPE | Low-density polyethyleen | Vershoudfolie | 0.91-0.94 |
| PP | Polypropyleen | Voedselcontainers | 0.85-0.94 |
| PS | Polystyreen | Modelbouwkits | 1.05 |
| ABS | Acrylonitril-butadieen-styreen | Lego blokjes | 1.04 |
| PC | Polycarbonaat | Motor ruitjes | 1.20 |
Methodes #
Veel plastics bevatten natuurlijk een label/markering, maar er zijn ook andere methodes om plastics te herkennen zoals kijken naar het drijfvermogen, reactie op aceton en de kleur van verbranding op koperdraad. Het paper in de download hieronder geeft een uitgebreide toelichting over hoe je deze methodes zelf kunt toepassen.
Polymer IdentificationBronnen #
- MSDS (Material Safety Data Sheets) van materialen
- Bates-Green, K., & Howie, T. (n.d.). Materials for Laser Cutter Machines. Material Education
- FabCreator CO2 laser cutters. (n.d.). FabCreator
- Haferkamp, H., Goede, M., Engel, K., & Wittbecker, J.-S. (1995). Hazardous emissions: Characterization of CO2 laser material processing. Journal of Laser Applications, 7(2), 83–88.
- Herrick, D., & Klein, R. (2016). Emerging Health and Safety Issues in Makerspaces ISAM. Proceedings of the 1st International Symposium on Academic Makerspaces.
- Katz, D. A. (1998). Identification of Polymers. Polymer Identification
- Kiefer, M., & Moss, C. E. (1997). Laser generated air contaminants released during laser cutting of fabrics and polymers. International Laser Safety Conference, 262–268.
- Laser Cutter Materials. Dallas Makers