Achtergrond

Hoe zou de wereld eruit zien als iedereen naast een inkjet printer, ook een ‘Startrek Replicator’ op zijn bureau zou hebben? Dit apparaat uit de populaire science-fiction serie kon elk gewenst object maken, van een kopje thee tot een computer. Volgens MIT professor Neil Gershenfeld is het niet langer de vraag of dit toekomstscenario werkelijkheid wordt, maar wanneer. ‘De stappen om zoiets te bereiken zijn allemaal te zetten over een tijdspad van ongeveer 20 jaar.’, aldus Neil Gershenfeld, ‘Hoewel nog weinig mensen het zich realiseren, zijn we bezig met de volgende digitale revolutie, die van Personal Fabrication.’

Terwijl Neil Gershenfeld hard aan het werk was in het lab op MIT om dit doel te bereiken, stuitte hij onverwacht op een ander fenomeen. Om studenten om te leren gaan met de supersonische miljoenen dollar kostende apparaten benodigd voor zijn onderzoek, bedacht hij een cursus die ‘How to make (almost) anything’ heette. Maar in plaats van het handjevol technische studenten waarvoor de cursus bedoeld was, stonden er honderden mensen op de stoep, die smeekten of ze de cursus mochten volgen. Dit waren niet de technici die Neil Gershenfeld op het oog had, maar kunstenaars, uitvinders, gewone mensen, gedreven door een gezamelijk doel: ze wilden iets maken. Verassende produkten kwamen er uit voort. Zo maakte iemand een wekker waarmee je moet worstelen om te bewijzen dat je wakker bent. Een ander maakte een webbrowser voor zijn papegaai. Weer iemand anders maakte een jurk, die zich opbolt als iemand te dicht bij komt, om haar persoonlijke ruimte te beschermen. Allemaal produkten die je niet in de winkel kunt kopen, en waarvoor geen produktdevelopment team van een groot bedrijf warm zal lopen. Het zijn produkten voor een markt van 1, produkten gemaakt als persoonlijke expressie uiting. Ken Olsen van DEC heeft in 1977 de legendarische uitspraak gedaan dat hij geen reden zag voor mensen om thuis een computer te gebruiken. Want wie zou er tenslotte thuis een boekhouding willen voeren, of een loonadministratie willen bijhouden? Maar dat is ook niet waar men de pc voor is gaan gebruiken. De killer-app voor thuisgebruik is persoonlijke expressie geweest: Muziek luisteren, foto’s en video opslaan en manipuleren, contacten onderhouden.

Na deze ervaringen met zijn ‘How to make (almost) anything’-cursus heeft Neil Gershenfeld vervolgens een set apparaten samengesteld van bij elkaar ongeveer 20.000 dollar, waarmee je de mogelijkheden van MIT’s miljoenen-apparaten kan benaderen. Dit heeft hij een Fablab (Fabrication/Fabulous Laboratory) genoemd. ‘Als je de ontwikkeling van Personal Fabrication vergelijkt met de ontwikkeling van de pc, zitten we nu in de fase van de minicomputer. Ja, een Fablab is nog te duur voor een privepersoon, en het is een kamer vol apparaten. Maar je kan er al veel mee maken, en de drempel is niet meer torenhoog'.  Op een aantal plekken in de wereld is zo’n Fablab neergezet. De resultaten zijn zeer interessant. In ontwikkelingslanden worden Fablabs gebruikt om met lokale middelen lokale problemen op te lossen. In India werd een melktester ontwikkeld. Boeren waren tot nu toe afhankelijk van de fabriek die testte hoeveel vet hun melk bevatte, en ze op basis daarvan betaalden. Nu kunnen ze het zelf, met een apparaatje van nog geen dollar aan onderdelen, ontwikkeld in een Fablab. In Boston werd het Fablab neergezet in een achterstandswijk om jongeren die buiten het reguliere onderwijs waren geraakt op te leiden tot (computer)technisch bekwame vakmensen. In Noorwegen is er in samenwerking met een universiteit een Fablab opgezet waarbij men probeert een broedplaats van creativiteit aan te bieden. Innovatie is een nauwelijks te voorspellen proces, zeggen ze daar, men kan alleen proberen om mensen de mogelijkheden te bieden om te creeren, waardoor ze zichzelf als uitvinders en producenten kunnen gaan zien, in plaats van alleen als passieve consumenten. Stichting FabLab.nl wil het FabLab concept ook in Nederland gaan introduceren. ‘We willen een netwerk van FabLabs door Nederland uitrollen. Het is zo’n breed inzetbaar educatief en innovatief middel, eigenlijk zou elke school een FabLab moeten hebben’, aldus een van de oprichters, Hanne van Essen, ‘Dus, denk er eens over na: Wat zou jij willen maken?’. Bron: http://www.fablab.nl/pages/about